Mermerin Yapısı Nedir ve Nasıl Oluşur ?

Mermer Oluşumu ve Yapısı

Yunanca bir kelime olan ‘marmaros’ adından gelen mermer ismi; kelime anlamı olarak bakıldığında parlayan taş anlamına gelir. Bu doğal taş asırlardır sanat ve mimari için kullanılmaktadır. Mermerin ne olduğunun yanı sıra, mermer oluşumu kısaca nasıldır ve bu doğal taşın özellikleri nelerdir? sorularının cevaplarını ele alacağız...

Mermer Nasıl Meydana Gelir ?

Blok halinde kesilmekte olan ve yüzeyi parlatılabilen birçok doğal taşı anlatırken ‘mermer’ ismi kullanılır. Bu bakımdan mermer kategorisi, içerisinde birden fazla alt başlıkta incelenir. Bu makalemizde bilinen mermer kategorisinin haricinde hakiki mermerden de bahsedeceğiz. Çünkü aslında doğal mermer yapısı; traverten, oniks, kalker, granit gibi taşlardan oldukça farklı özellikler barındırmaktadır.

Has mermer yataklarının meydana gelişi, yeryüzünün sıcaklık ve basınçla başkalaşım geçirererek meydana gelir. Bu nedenden ötürü mermer, metamorfik kayaç kategorisinde yer almaktadır. Mermer meydana gelişinde kireçtaşı ve dolomit gibi karbonatlı kayaçlar; sıcaklık ve basınçla birlikte dönüşmektedir. Dönüşüm esnasında kireçtaşı kristalleşir. Başlangıçta oldukça küçük olan bu kristaller, dönüşüm sırasında büyüyerek ana yapıları meydana getirir. Bu adımlarında ardından mermerin ana dokusu ortaya çıkar.

Mermerin Yapısı

Mermerin oluşum süreci, kireçtaşının ve dolomitin kristalleşmesini barındırır. Bu nedenden ötürü mermerin kimyasal yapısında en önemli mineral kalsittir (CaCO3). Bu bileşik mermerde %90-98 oranında bulunmaktadır. Mermerde bulunduğu bilenen kalsit haricindeki bileşikler ise magnezyum karbonat, silis, silika, feldspat, demiroksit, mika, fluorindir.

Fakat tüm mermer türlerinin aynı yapıya sahip olduğunu söylemek yanlış olacaktır. Çünkü mermerler çıkarıldıkları maden ocağının yapısına göre farklılaşım gösterirler. Türkiye'de farklı kimyasal ve fiziksel özellikleri barındıran 120’den fazla mermer çeşidi bulunmaktadır.

Mermerin Nitelikleri

Mermer, birçok doğal taşı içerisinde barındıran kapsamlı bir isimdir. Mermer taşını; mineral tane büyüklüğüne, mineral bileşim oranına, dokusuna ve jeolojik yapısına göre farklı kategorilere ayırabiliriz. Mermerler jeolojik yapısı incelendiğinde Magmatik kayaçlar, Metamorfik kayaçlar ve Sedimanter kayaçlar olmak üzere 3 ana başlıkta sıralanabilir.

Kayaç tiplerinin alt başlıkları ise aşağıdaki gibidir;

Magmatik kayaçlar: Granit, diyabaz, siyenit vb.

Metamorfik kayaçlar: Hakiki mermer, rekristalize kireçtaşı vb.

Sedimanter kayaçlar: Traverten, oniks mermer, çakıltaşı vb.

Metamorfik kayaç kategorisinde bulunan has mermer, oldukça sert olmakla birlikte dış etkenlere karşı dayanıklıdır. Aynı zamanda bu taşın kesilebilir, şekil verdirilebilir ve parlatılabilme özelliği bulunur. Dolayısıyla mermer, hem yüzey kaplamalarda kullanılabilir hem de çeşitli dekoratif eşya yapımında kullanılır. Türkiye'de de çok sayıda mermer ocağı ve fabrikası bulunur.

Doğal mermerler denildiğinde beyaz, krem, mavimsi, gri, pembe, sarı ve siyah renklerdeki memrerler akla gelmektedir. Bunun yanı sıra mermerlerin farklı damar ve doku şekilleri de olabilir. Mermer dokusu ve renginin farklı olmasının sebeplerini incelersek kalsitin oranındaki, soğuma hızındaki ve bölgenin basıncındaki farklılıklar olduğunu söyleyebiliriz. Fakat doğal sebeplerden dolayı oluşan bu farklılıklar taşı özel kılar ve bambaşka bir hava katar.

Mermerin Kullanım Alanları

Özel bir doğal taş olan mermerin kullanımı, eski çağlara dayanmaktadır. Arkeolojik çalışmalar bu doğal taşın kullanımının milattan önceye dayandığını göstermektedir. Eski çağlarda mermer; tapınakları, piramitleri, firavun mezarlarını, kaleleri, surları, stadyumları ve açık hava tiyatrolarını süsleyerek bam başka bir hava katmıştır. Bu nedenle mermer, eski çağlarda da güzel görünümü ve dayanıklılığı için kullanılmıştır.

Parlak, pürüzsüz ve şık olması sebebiyle günümüzde de dekorasyonda ve mimaride sıklıkla kullanılan mermer, görüntülendiği ortama şıklık katar. Bu emsalsiz görünümü başka herhangi bir malzeme ile elde etmenin imkanı yoktur. Mermerin günümüzde en fazla kullanıldığı alanları ise; İnşaat, İç dekorasyon, Heykel sanatı, Dekorasyon ürünü ve mezar yapımı olarak tanımlayabiliriz.